آق قلعه و مسجد آن دارای یک ایوان ورودی بزرگ و رفیع منتهی به گنبدخانه بزرگ و عظیم و دو شبستان شرقی و غربی در اضلاع شرق و غرب گنبدخانه است که پیش از مرمت حدود 70 درصد آن تخریب شده بود.
وی تصریح کرد: این بنای مهم تاریخی در حال مرمت به اعتبار ویژه نیاز دارد، چون این مسجد تاریخی در کریدور ارتباطی استان‌های گلستان- مازندران- سمنان و خراسان شمالی قرار دارد. در این مسجد بزرگ سه محراب وجود دارد که نشان‌دهنده گستردگی آن است.این اثر تاریخی دارای ارزش‌های زیباشناسی شامل ارزش‌های معماری و هنری، ارزش‌های تاریخی و ارزش‌های فرهنگی است.شهر تاریخی آق قلعه، یکی از کهن‌ترین و معتبرترین آثار تاریخی هزار ساله محسوب می‌شود که در زمان‌های مختلف مورد تاخت و تاز واقع شده و حتی بعضی از آثار مهم تاریخی در این شهر از بین رفته است، درکل اين مسجد با پلان مستطيل‌شكل و به ابعاد 5/17 در 5/57 متر ساخته شده، و مشتمل بر يك ايوان ورودي، گنبدخانه و دو شبستان در دو سوي آن است. ايوان مسجد به ارتفاع حدود 12 متر، رو به شمال باز مي‌شود و از طريق يك درگاهي، به گنبد خانه راه مي‌يابد. پوشش ايوان با طاق جناغي اجرا شده و در دو سوي آن، دو نيم ستون قطور به شكل مناره تعبيه گرديده است. مصالح اين بخش از مسجد را، آجر و ملات گچ تشكيل مي‌دهد. قسمت پاييني نيم‌ستونها نسبت به بالاي آن، حدود يك متر قطورتر مي‌باشد، و بدين‌ترتيب استحكام آن را بيشتر كرده است.گنبدخانه، متصل به ايوان و در واقع هسته‌ مركزي مسجد مي‌باشد. اين گنبدخانه از يك اتاق مربع شكل به ابعاد 5/7 در 5/7 متر تشكيل شده، كه گنبدي نيمه‌كروي و به شكل كلاه‌خود، بر روي آن قرار گرفته است. گنبد به صورت يك پوسته بوده، و از كف اتاق تا را ‡ س آن حدود 12 متر ارتفاع دارد.براي اجراي گنبد، فضاي چهارگوش اتاق را با ايجاد چهار فيلگوش در ارتفاع 7 متري، به هشت ضلعي سپس به 16 و 32 وجهي، و در نهايت به دايره تبديل كرده‌اند تا بتوانند گنبد را بر روي آن استوار كنند.در ضلع جنوبي گنبدخانه، بخش تحتاني يك محراب برجاي مانده است. دور تا دور قسمت زيرين كمرپوش گنبد، كتيبه‌اي به خط ثلث و با مضمون آيات قرآن كريم، به صورت گچبري وجود دارد. تاريخ 712 ه- .ق، در اين كتيبه به چشم مي‌خورد.شبستانهاي دو طرف ايوان، به صورت قرينه و يكسان با يكديگر ساخته شده‌اند. وروديهاي شبستانها در دو ضلع گنبدخانه و اضلاع شمالي و جنوبي آنها، تعبيه شده است. به اين ترتيب كه هر يك از آنها يك ورودي از گنبدخانه، يك ورودي از ضلع جنوبي، و دو ورودي ديگر از ضلع شمالي دارند. هر يك از شبستانها، يك محراب در ضلع جنوب غربي دارند. به اين ترتيب، اين مسجد داراي سه محراب است. اين شبستانها با فضاي وسيعشان، جمعيت نسبتاً زيادي را در خود جاي مي‌دهند. دو رديف ستون در عرض و چهار رديف در طول و جمعاً 8 ستون آجري مربع شكل، سقف شبستانها را بر خود حمل مي‌كنند. بر روي اين ستونها، 15 گنبد كروي كوچك تعبيه شده است. سطحي طاقچه مانند دور تا دور اين ستونها، براي گذاشتن چراغ پيه‌سوز، شمع، مهر نماز و غيره ايجاد شده است.بنابراین باید مسؤولان و دست اندرکاران میراث فرهنگی محافظت از این بنای تاریخی را افزایش دهند.این بنای تاریخی دارای برج و باروهای مهمی است و دور تا دور این مجموعه خندق کنده شده و دیواری به قطر 8 تا 10 متر وجود دارد که متأسفانه موتورسواران، بناهای مهم و تاریخی را با پیست موتورسواری اشتباه گرفته‌اند و هر روز در بالای تپه‌های غنی از آثار تاریخی جولان می‌دهند و میراث فرهنگی و گردشگری شهرستان جوین فقط با یک نیرو قادر به کنترل وضعیت موجود نیست .

http://media.qudsonline.ir/Original/1394/10/01/IMG09013270.jpg

منبع : گنجه و گنجینه |مسجد تاریخی آق قلعه جوین -دوهزارو سی و سومین اثرملی را دریابیم.
برچسب ها : تاریخی ,مسجد ,گنبدخانه ,ايوان ,محراب ,گنبد ,وجود دارد ,بنای تاریخی ,میراث فرهن ,تاریخی دارای ,مسجد تاریخی